Big Time Price Hike sa Petrolyo Magbabalik ngayong Linggo: Presyo ng Gasolina, Disel, at Kerosene Tataas Na Naman

Banta ng panibagong taas-presyo sa petrolyo papasok sa susunod na linggo

Nagbadya na naman ang panibagong serye ng taas-presyo sa petrolyo na nakatakdang ipatupad ng mga kumpanya ng langis sa Pilipinas. Batay sa apat na araw na kalakalan sa pandaigdigang pamilihan gamit ang Mean of Platts Singapore (MOPS) benchmark, lumilitaw na magkakaroon ng malaking pagtaas sa halaga ng gasolina, disel, at kerosene. Ang panibagong dagdag-presyo na ito ay itinuturing na isa sa mga pinakamalaking pagtaas sa nakalipas na ilang buwan, kaya tinagurian itong ‘big time oil price hike’.

Ayon sa mga tagamasid sa industriya ng langis at sa pagtataya ng Oil Industry Management Bureau (OIMB) ng Department of Energy (DOE), ang itataas ng presyo ng gasolina ay maaaring pumalo sa higit isang piso hanggang dalawang piso kada litro, habang ang disel naman ay may banta rin ng katulad o higit pang pagtaas. Ang kerosene, na ginagamit sa maraming kabahayan at maliliit na negosyo, ay hindi rin ligtas sa pagsirit ng halaga. Ang lingguhang paggalaw na ito ay muling naglalagay ng pressure sa budget ng bawat pamilyang Pilipino, lalo na sa mga kumikita lamang ng minimum wage.

Ang pagbabagong ito sa presyuhan ay nanggagaling sa lingguhang assessment na ginagawa ng mga local oil players tulad ng Petron, Shell, Caltex, Seaoil, at iba pang independent retailers. Karaniwang inianunsyo ang pinal na halaga ng dagdag-presyo tuwing Lunes ng hapon at opisyal na ipinapatupad dakong alas-sais ng umaga tuwing Martes. Dahil sa patuloy na pag-akyat ng halaga ng importasyon ng langis, wala ring nagawa ang mga lokal na kumpanya kundi ipasa ang nararanasang pagtaas sa pampublikong sektor.

Mga pangunahing dahilan sa likod ng pagtaas ng presyo sa pandaigdigang merkado

Hindi maihihiwalay ang lokal na taas-presyo sa petrolyo sa mga kaganapan sa pandaigdigang ekonomiya at heopolitika. Bilang isang bansa na net importer ng produktong petrolyo, ang Pilipinas ay lubos na nakadepende sa paggalaw ng presyo ng crude oil sa West Texas Intermediate (WTI), Brent Crude, at ang Singapore trading hub. Sa kasalukuyan, maraming salik ang nagtutulungan upang irehistro ang mas mataas na halaga ng bawat bariles ng langis sa pandaigdigang merkado.

Sigalot sa Gitnang Silangan at ang limitadong supply mula sa OPEC+

Isa sa mga pangunahing nakikitang dahilan ng patuloy na taas-presyo sa petrolyo ay ang tumitinding tensyon sa Gitnang Silangan. Ang mga alalahanin hinggil sa seguridad ng mga shipping route sa Red Sea at ang banta ng mas malawak na hidwaan sa pagitan ng mga pangunahing bansa sa Timog-Kanlurang Asya ay nagdudulot ng takot sa mga namumuhunan hinggil sa posibleng disruptions sa supply chain ng langis. Kapag mayroong banta sa supply, mabilis na nag-re-react ang financial at commodity markets sa pamamagitan ng pagpapataas sa presyo ng futures contract ng crude oil.

Bukod dito, ang patuloy na pagpapairal ng Organization of the Petroleum Exporting Countries at ang kanilang mga kaalyado o OPEC+ sa voluntary production cuts ay nagpapanatili sa manipis na supply ng langis sa pandaigdigang merkado. Layunin ng OPEC+ na panatilihing mataas o stable ang presyo sa pamamagitan ng pagkontrol sa dami ng langis na ibinubuhos sa merkado. Dahil sa limitadong supply na ito habang unti-unting tumataas ang demand ng mga malalaking ekonomiya tulad ng Tsina at Estados Unidos, mas lalong nagiging matatag ang presyuhan sa mas mataas na antas.

Pagtaas ng demand at ang epekto ng palitan ng piso at dolyar

Kasabay ng mga usaping heopolitiko, ang paglakas ng US dollar laban sa Philippine Peso ay panibagong nagpapabigat sa lokal na retail price. Dahil US dollar ang ginagamit na pera sa pagbili ng crude oil at refined petroleum products sa international market, kapag humihina ang piso, mas maraming lokal na salapi ang kinakailangan upang makabili ng kaparehong dami ng langis. Ang epektong ito ng foreign exchange fluctuation ay direktang idinagdag sa pinal na computation ng land-based pump prices sa Pilipinas.

Matinding epekto sa sektor ng transportasyon at mga pampublikong tsuper

Ang bawat taas-presyo sa petrolyo ay may direktang impact sa mga tsuper ng jeepney, tricycle, bus, at maging sa mga TNVS at delivery riders. Sa bawat pisong idinagdag sa presyo ng disel o gasolina, nababawasan ang kanilang net take-home pay na gagamitin sana para sa pagkain at pangangailangan ng kanilang pamilya. Maraming tsuper ang nagpapahayag ng kawalan ng pag-asa dahil sa kabila ng mahahabang oras ng pagbibiyahe sa kalsada, napupunta lamang sa krudo ang malaking bahagi ng kanilang kita.

Ayon sa mga grupo ng transportasyon tulad ng PISTON at ACTO, ang tuluy-tuloy na taas-presyo sa petrolyo ay naglalagay sa kanila sa bingit ng pagkalugi. Ang presyo ng disel, na siyang pangunahing ginagamit ng mga traditional at modern jeepneys, ay patuloy na kumakain sa kanilang pondo para sa maintenance ng sasakyan at araw-araw na boundary. Dahil dito, muling lumulutang ang mga mungkahi para sa paghiling ng panibagong fare hike adjustment sa Land Transportation Franchising and Regulatory Board (LTFRB).

Gayunpaman, ang pagtaas ng pasahe ay isa ring sensitibong usapin sapagkat ito ay direktang tatama sa mga commuter na karamihan ay mga manggagawang kumikita rin ng sapat lamang para sa pang-araw-araw. Kung kaya’t nagiging masalimuot ang balanse sa pagitan ng pagbibigay ng makatarungang kita sa mga tsuper at ang pagprotekta sa kakayahan ng mga ordinaryong mamamayan na makasakay nang may makatwirang pamasahe.

Sektor ng agrikultura at ang epekto ng logistics sa presyo ng pagkain

Hindi lamang ang sektor ng pampublikong sasakyan ang dumaranas ng hagupit ng taas-presyo sa petrolyo; kasama rin dito ang sektor ng agrikultura at kalakalan. Ang mga magsasaka at mangingisda ay lubos ding nakadepende sa langis upang patakbuhin ang kanilang mga makinarya sa bukid, tulad ng mga water pump at harvester, pati na rin ang mga motorbangka na ginagamit sa paglayag sa karagatan. Para sa kaugnay na ulat at mga nakaraang balita, basahin din ang aming buong coverage sa Cayetano Binatikos si Lacson ukol sa Alokasyon sa Taguig: Pambansang Badyet at DPWH Insertions Naging Mainit na Isyu sa Senado.

Kapag tumaas ang presyo ng disel at gasolina, awtomatikong tumataas din ang operational cost sa pagtatanim, pag-aani, at huli sa dagat. Bukod dito, ang transportasyon ng mga produktong agrikultural mula sa mga lalawigan tulad ng Benguet, Isabela, at Nueva Ecija patungo sa mga pangunahing pamilihan sa Metro Manila ay nangangailangan ng malalaking truck na gumagamit ng pampublikong kalsada. Ang karagdagang gastos sa krudo ng mga logistics provider ay idinagdag sa landed cost ng mga gulay, prutas, karne, at isda.

Dahil dito, ang panibagong taas-presyo sa petrolyo ay nagdudulot ng tinatawag na second-round effects sa implasyon. Kapag tumaas ang logistics cost, agad na sumusunod ang pagtaas ng presyo ng mga pangunahing bilihin sa mga palengke at supermarket, na lalo pang nagpapahirap sa Purchasing Power of the Peso ng mga mamamayan.

Mga hakbang ng gobyerno at mga panawagan para sa konkretong tulong

Sa gitna ng patuloy na suliraning ito, muling nagiging maingay ang panawagan mula sa iba’t ibang sektor para sa agarang aksyon ng pamahalaan upang maibsan ang bigat ng taas-presyo sa petrolyo. Isa sa mga pinakamainit na usapin ay ang posibleng pagsususpinde o pagbabawas sa excise tax at Value Added Tax (VAT) na ipinapataw sa mga produktong petrolyo sa ilalim ng Tax Reform for Acceleration and Inclusion (TRAIN) Law.

Panawagan para sa pagrepaso sa TRAIN Law at Oil Deregulation Law

Ilang grupo sa kongreso at civil society organizations ang patuloy na nagtutulak na bigyan ng kapangyarihan ang Pangulo o ang Department of Finance (DOF) na suspindihin ang excise tax kapag pumalo sa partikular na threshold ang presyo ng crude oil sa pandaigdigang merkado. Sa kasalukuyan, ang excise tax sa gasolina ay nagkakahalaga ng sampung piso (P10.00) kada litro, habang ang sa disel naman ay anim na piso (P6.00) kada litro. Kung matatanggal o mababawasan ang halagang ito, malaking ginhawa ang agad na mararamdaman ng mga konsyumer sa bawat liter ng gasolina at disel.

Bukod sa excise tax, muli ring nabubuksan ang talakayan ukol sa pagrepaso sa Republic Act 8479 o ang Downstream Oil Industry Deregulation Act of 1998. Isinusulong ng ilang lehislaor ang pagkakaroon ng mas malinaw na probisyon para sa unbundling ng oil prices upang maging transparent ang breakdown ng itinataas ng mga kumpanya ng langis, kabilang ang kanilang refining margin, freight charges, at local inventory levels.

Pamamahagi ng Fuel Subsidy at Pantawid Pasada Program

Bilang panandaliang solusyon, ipinapatupad ng gobyerno sa pamamagitan ng Department of Transportation (DOTr) at LTFRB ang pamamahagi ng Fuel Subsidy Program. Sa ilalim ng programang ito, ang mga kwalipikadong tsuper ng PUJ, modern jeepneys, buses, taxis, at maging ang mga accredited delivery riders at mangingisda ay nakakatanggap ng financial assistance upang mabawasan ang epekto ng taas-presyo sa petrolyo.

Gayunpaman, pinalulutang ng mga transport group ang usapin sa bagal ng pamamahagi at ang limitadong budget para sa subsidy. Hinihiling ng mga pampublikong tsuper na gawing mas mabilis at tuluy-tuloy ang pamimigay ng ayuda bago pa man tuluyang maubos ang kanilang puhunan at kita sa araw-araw na biyahe.

Mga alternatibo at pangmatagalang solusyon sa krisis sa enerhiya

Habang ang mga panandaliang tulong tulad ng fuel subsidy ay nakakapagbigay ng kaunting ginhawa, itinuturo ng mga eksperto sa enerhiya ang pangangailangan ng pangmatagalang stratehiya upang mabawasan ang pagiging vulnerable ng bansa sa bawat taas-presyo sa petrolyo na nangyayari sa labas ng Pilipinas.

Kabilang sa mga isinusulong na solusyon ay ang pagpapabilis sa transition patungo sa Renewable Energy (RE) at ang pagpapalawak sa paggamit ng Electric Vehicles (EVs) sa pampublikong transportasyon. Ang paggamit ng solar, wind, at iba pang malinis na pinagmumulan ng enerhiya ay makakatulong upang mabawasan ang pagdepende ng bansa sa imported fossil fuels. Bukod dito, ang pagpapatayo ng mas maayos na mass public transport system tulad ng mga tren at bus rapid transit system ay nakikita ring paraan upang mabawasan ang pangkalahatang konsumo ng langis sa bansa.

Habang patuloy na naghahanap ng pangmatagalang solusyon ang pamahalaan at pribadong sektor, ang mga ordinaryong mamamayan ay kailangan munang magtiis at magtipid sa harap ng panibagong round ng taas-presyo sa petrolyo na muling magpapakilos sa merkado sa mga darating na araw.