Marcos Fifth SONA Assessment: Analysts Coronacion at De Torres Inihayag ang mga Isyu sa Ekonomiya at Geopolitics

Pagsusuri sa Ekonomiya at sa Presyo ng Bilihin sa Gitna ng Mabilis na Inflation

Sa paglapit ng ikalimang State of the Nation Address ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr., sumentro ang talakayan sa ginawang PBBM fifth SONA assessment nina Dr. Dennis Coronacion at Prof. Froilan De Torres sa pampublikong persepsyon hinggil sa kalagayan ng pambansang ekonomiya. Ayon sa dalawang kilalang political analysts sa programang Morning Matters, ang presyo ng mga pangunahing bilihin, partikular ang kanin at iba pang produktong agrikultural, ang nananatiling pinakamatinding sukatan ng tagumpay o kabiguan ng kasalukuyang administrasyon sa mata ng karaniwang mamamayan.

Sa kabila ng mga ulat ng Bangko Sentral ng Pilipinas at ng National Economic and Development Authority ukol sa pagbaba ng headline inflation rate sa ilang partikular na buwan, binigyang-diin sa talakayan na hindi ito direktang nararamdaman ng mga pamilyang Pilipino sa mga pampublikong pamilihan. Ang ipinangakong pagbaba ng presyo ng bigas na naging pangunahing slogan noong kampanya noong taong 2022 ay nananatiling malaking hamon na patuloy na ibinabato ng kritiko laban sa Pangulo. Ipinaliliwanag ng mga analista na bagama’t may mga panlabas na kadahilanan tulad ng pandaigdigang krisis sa supply chain at epekto ng El Niño, ang kakayahan ng gobyerno na magpatupad ng epektibong price stabilization at tulong sa mga magsasaka ang siyang tinitingnan ng publiko.

Ang Realidad ng Microeconomic Indicators kumpara sa Macroeconomic Data

Ipinakita sa pagsusuri na mayroong malaking puwang sa pagitan ng mga tagumpay na ipinagmamalaki ng administrasyon sa macroeconomic level at sa pang-araw-araw na realidad ng microeconomic survival. Bagama’t nagpapakita ng positibong Gross Domestic Product growth ang bansa kumpara sa ibang mga karatig-bansa sa Timog-Silangang Asya, ang purchasing power ng piso ay patuloy na nauukab dahil sa mataas na halaga ng kuryente, langis, at pagkain.

Ayon kay Dr. Coronacion, ang hamon sa Pangulo sa kanyang nalalapit na talumpati ay ang pagbibigay ng malinaw, konkretong blueprint kung paano isasalin ang mga numerong ito sa tunay na kaginhawahan ng mga mamamayan. Hindi na umano sapat ang pag-uulat ng mga foreign direct investments o mga kasunduang nakuha mula sa mga biyahe sa ibang bansa kung ang epekto nito ay hindi nararamdaman sa hapag-kainan ng pamilyang Pilipino.

Tensyon sa West Philippine Sea at ang Diplomatikong Estratehiya ng Bansa

Isa sa mga pinakamainit na paksang tinalakay sa PBBM fifth SONA assessment ay ang radikal na pagbabago sa patakarang panlabas ng administrasyong Marcos kumpara sa nagdaang gobyerno. Mula sa tila pagpapalapit sa Beijing sa ilalim ng nakaraang pamunuan, mabilis na pinalakas ni Pangulong Marcos Jr. ang ugnayang pandepensa ng Pilipinas sa Estados Unidos, Hapon, Australia, at iba pang allied nations habang hayag na itinutulak ang transparency policy ukol sa mga agresibong aksyon ng China Coast Guard sa West Philippine Sea.

Binigyang-diin ni Prof. De Torres na ang pampublikong suporta sa kasalukuyang tindig ng pamahalaan sa West Philippine Sea ay nananatiling mataas. Ang paglalantad ng mga insidente ng panghaharang, paggamit ng water cannon, at ang pagbangga sa mga sasakyang-dagat ng Philippine Coast Guard at Bureau of Fisheries and Aquatic Resources ay nagdulot ng malakas na pambansang pagkakaisa at pandaigdigang pagkondena laban sa aksyon ng Tsina.

Mga Pagsubok sa Kapanatagan ng Rehiyon at ang Depensa ng Bansa

Bagama’t nakakakuha ng papuri mula sa mga alyadong bansa at sa mga sektor na nagsusulong ng pambansang soberanya, tiningnan din ng mga analista ang katapat na panganib ng ganitong estratehiya. Ang patuloy na tensyon sa Ayungin Shoal, Bajo de Masinloc, at Escoda Shoal ay naglalagay sa pambansang seguridad sa isang kritikal na punto. Inaasahan na sa kanyang ikalimang SONA, muling pagtitibayin ng Pangulo ang kanyang paninindigan na hindi isusuko ng Pilipinas kahit isang pulgada ng kanyang teritoryo, sabay ng pag-uulat sa modernization program ng Armed Forces of the Philippines at ang pagpapatupad ng Comprehensive Archipelagic Defense Concept.

Ang Paglalamat ng UniTeam at ang Bagong Retablo ng Politika sa Pilipinas

Hindi rin nakaligtas sa kritikal na pagsusuri ang mabilis na pagbabago sa pampolitikang leandscape ng bansa matapos ang pormal na pagkabali ng alyansang UniTeam na nagpanalo kina Marcos at Bise Presidente Sara Duterte noong 2022. Sa isinagawang PBBM fifth SONA assessment, inilarawan nina Coronacion at De Torres na ang pagbibitiw ni VP Duterte bilang Kalihim ng Kagawaran ng Edukasyon at Vice Chairperson ng National Task Force to End Local Communist Armed Conflict ay ang pormal na pagwawakas ng tactical political alliance sa pagitan ng pamilyang Marcos at Duterte.

Ang pampolitikang lamat na ito ay nagkaroon ng malaking epekto sa galaw ng lehislatura at sa paghahanda para sa nalalapit na 2025 Midterm Elections. Ang dating solidong supermajority sa Mababang Kapulungan ng Kongreso at sa Senado ay nagkaroon ng mga factionalism kung saan ang mga lehisllador ay nagsisimula nang mamili ng panig sa pagitan ng kasalukuyang administrasyon at ng kampo ng mga Duterte sa Davao.

Epekto sa Pamamahala at sa Nalalapit na 2025 Midterm Elections

Ipinaliliwanag ng mga dalubhasa na ang bukas na giyera pampolitika ay maaaring magdulot ng distraction sa mga prayoridad na programa ng gobyerno. Habang nagpapatuloy ang mga imbestigasyon sa Kongreso ukol sa usapin ng confidential funds, Philippine Offshore Gaming Operators, at iba pang usapin na idinadawit sa nakaraang administrasyon, gagamitin naman ng oposisyon at ng kampo ng mga Duterte ang mga isyu sa ekonomiya at presyo ng bilihin upang bawasan ang pampolitikang kapital ng administrasyon.

Inaasahan na gagamitin ng Pangulo ang kanyang State of the Nation Address upang ipakita ang kanyang buong kontrol sa pamahalaan at muling ipagmalaki ang kanyang mga kaalyado sa ilalim ng bagong pampolitikang koalisyon na Alyansa para sa Pilipinas, habang pinananatili ang distansya sa mga kontrobersyang pampolitika.

Pagsusuri sa Legislative Agenda at ang Papel ng Kongreso

Sa usapin ng mga batas at patakarang pambansa, tinalakay sa broadcast ang tagumpay ng administrasyon sa pagpapasa ng mga prayoridad na panukalang batas sa ilalim ng Legislative-Executive Development Advisory Council. Naging pokus sa PBBM fifth SONA assessment ang mga naipasang batas tulad ng Maharlika Investment Fund, Public-Private Partnership Code, at mga reporma sa taxation at fiscal administration. Para sa kaugnay na ulat at mga nakaraang balita, basahin din ang aming buong coverage sa State of the Nation Address 2026: Polisiya sa Ekonomiya, Teritoryo, at Reporma sa Batasan Inilatag sa ABS-CBN News Coverage.

Gayunpaman, binigyang-diin ng mga analista na nananatiling nakabitin ang ilang mahahalagang panukala tulad ng usapin sa Charter Change o ang pag-amyenda sa 1987 Constitution. Habang itinutulak ng ilang myembro ng House of Representatives ang economic amendments sa pamamagitan ng Resolution of Both Houses, nananatiling malamig ang Senado rito, partikular na sa gitna ng mga pangamba na gagamitin ang probisyon sa konstitusyon para sa political term extensions o pagbabago sa sistema ng gobyerno.

Ang Pagpapatupad ng Maharlika Investment Fund at Iba Pang Proyekto

Malaking bahagi rin ng ekspektasyon para sa SONA ang pagbibigay ng malinaw na update sa operationalization ng Maharlika Investment Fund. Nais ng publiko at ng business sector na makakita ng mga konkretong investment portfolio at infrastructure projects na popondohan ng nasabing sovereign wealth fund upang patunayan na ang kontrobersyal na batas na ito ay magdadala nga ng tunay na pakinabang sa pambansang ekonomiya at hindi magiging pinagmulan ng katiwalian.

Public Perception at ang Mga Pagsubok sa Social Protection Programs

Sa usapin ng serbisyo publiko, binigyang-diin nina Coronacion at De Torres ang kahalagahan ng mga social safety net programs upang mapanatili ang trust ratings ng Pangulo. Ang mga programa tulad ng Pantawid Pamilyang Pilipino Program, Ayuda para sa Kapos ang Kita Program, at ang Targeted Cash Transfer ay nagsisilbing pangunahing tulay ng pamahalaan upang saluhin ang mga pinakamahihirap na mamamayan sa gitna ng mataas na inflation.

Subalit, nagbabala ang mga analista laban sa labis na pagdepende sa tinatawag na ayuda politics. Ayon sa kanila, ang panandaliang relief mula sa mga cash assistance programs ay dapat sabayan ng mga pampalaging trabaho, suporta sa mga micro, small, at medium enterprises, at ang paglikha ng magandang investment climate sa bansa. Ang patuloy na pag-asa lamang sa dole-outs nang walang malinaw na job creation strategy ay hindi magiging sustainable sa mahabang panahon.

Ang Hamon ng Pagpapanatili ng Tiwala ng Publiko

Ayon sa mga pinakahuling survey ng mga kilalang polling firms sa bansa, bagama’t nananatiling nasa positibong teritoryo ang approval at trust ratings ni Pangulong Marcos Jr., kapansin-pansin ang pagbaba ng antas ng kasiyahan sa mga lalawigan sa Mindanao at sa ilang urban poor sectors. Ang pagbaba ng antas ng tiwalang ito ay direktang nauugnay sa isyu ng inflation at sa lumalalang away-politika sa pambansang pamahalaan.

Ang ikalimang SONA ay magsisilbing isang krusyal na plataporma para sa Pangulo upang maibalik ang kumpiyansa ng publiko at maipakita na ang kanyang administrasyon ay nakatutok sa mga totoong suliranin ng bansa kaysa sa mga pampolitikang sigalot ng mga nasa kapangyarihan.

Ang Direksyon ng Administrasyon sa Huling Kalahati ng Termino

Habang pumasok na ang administrasyong Marcos sa ikatlong taon ng anim na taong termino nito, ang ulat sa bayan ay magiging isang mahalagang milestoon. Sa pagtatapos ng talakayan sa Morning Matters, nagkaisa sina Dr. Dennis Coronacion at Prof. Froilan De Torres na ang susunod na dalawang taon ang magtatakda ng tunay na pamana o legacy ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr.

Kabilang sa mga dapat bantayan ay ang kakayahan ng gobyerno na ipatupad ang mga malalaking infrastructure projects sa ilalim ng Build Better More program, ang modernisasyon ng sektor ng agrikultura upang matiyak ang food security, ang pagpapanatili ng pambansang soberanya sa West Philippine Sea nang hindi napupunta sa armadong tunggalian, at ang pagpapanatili ng katatagan ng gobyerno sa gitna ng mga pampolitikang pagsubok bago ang 2025 at 2028 elections.

Ang pagtatasa ng dalawang analista ay nag-iiwan ng malinaw na mensahe: ang mga mamamayan ay hindi na lamang naghihintay ng mga magagandang pananalita at detalyadong slide presentations sa loob ng Plenary Hall ng Batasang Pambansa. Ang tunay na sukatan ng ikalimang State of the Nation Address ay kung paano isasalin ng administrasyon ang mga nakasaad sa ulat tungo sa tunay, ramdam, at permanenteng pagbabago sa buhay ng bawat Pilipino sa buong kapuluan.