Marcos Binuksan ang SONA sa Flood Control Scandal: Pananagutan sa Ghost Projects at DPWH Binigyang-Diin

Direktang Pagtama sa Kontrobersya sa Unang Minuto ng Talumpati

Hindi na nagpaligoy-ligoy pa si Pangulong Ferdinand Marcos Jr. sa kaniyang kamakailang State of the Nation Address matapos niyang agad na salubungin ang madla sa pamamagitan ng pagtalakay sa pumutok na flood control scandal. Sa halip na simulan ang taunang ulat sa bayan gamit ang mga karaniwang papuri o pagpapakilala sa mga pormal na panauhin, dumeretso ang Punong Ehekutibo sa isyu ng matinding pagbaha na nagpalubog sa malaking bahagi ng Metro Manila, Gitnang Luzon, at iba pang karatig-lalawigan. Ang hakbang na ito ay itinuturing ng mga tagamasid sa politika bilang isang malinaw na pag-amin sa galit ng publiko ukol sa tila walang humpay na pagbaha sa kabila ng trilyong-pisong badyet na inilaan para sa mga infrastructure program sa mga nakalipas na taon.

Sa harap ng mga miyembro ng Senado, Kapulungan ng mga Kinatawan, mga diplomat, at matataas na opisyal ng pamahalaan, hayagang ipinahayag ng Pangulo ang kaniyang nadaramang pagkadismaya. Ayon sa kaniya, hindi na katanggap-tanggap na sa tuwing darating ang panahon ng tag-ulan at mga malakas na bagyo ay paulit-ulit na lamang na lumulubog ang mga pamayanan at napaparalisa ang daloy ng ekonomiya. Dito niya ipinasok ang usapin hinggil sa flood control scandal na nag-ugat sa mga nadiskubreng anomalya at kwestyonableng pagpapatupad ng mga proyekto ng Department of Public Works and Highways o DPWH.

Pagbalasubas sa Pondo ng Bayan at Galit ng Publiko

Ibinunyag ng Pangulo na batay sa mga paunang ulat na kaniyang natanggap, napakaraming pondo ang nailagay sa mga pampublikong subasta subalit nananatiling kulang o walang silbi ang mga naitatayong estruktura. Ang kabiguang ito ay nagdulot ng malawakang perwisyo sa milyun-milyong mamamayan na pumasok sa trabaho, nag-aral, at naghanapbuhay habang lumalaban sa lampas-taong baha. Dahil dito, binigyang-diin ng Punong Ehekutibo na ang usaping ito ay hindi lamang simpleng usapin ng sirang kalsada o kulang na kanal, kundi isang pambansang usapin ng integridad at pananagutan sa pananalapi ng bayan.

Pilyong Pondo at Ghost Projects ng DPWH sa Ilalim ng Pagsusuri

Sa sumunod na bahagi ng talumpati, inisa-isa ng Pangulo ang mga nakalap na datos hinggil sa mga infrastructure allocation sa ilalim ng Pambansang Badyet. Lumabas sa mga paunang pagsusuri ng Commission on Audit o COA at ng mga independiyenteng pangkat na may mga proyektong idineklarang tapos na o kumpleto na sa papel ngunit hindi naman umiiral sa aktwal na lokasyon. Ang mga tinaguriang ghost projects na ito ay naging sentro ng umuusbong na flood control scandal na kinabibilangan ng mga pumping station, seawall, revetment wall, at desilting operation sa mga pangunahing ilog sa bansa.

Ayon sa mga opisyal na ulat, daan-daang bilyong piso ang nailabas ng gobyerno para sa flood mitigation projects sa nakalipas na limang taon. Gayunpaman, sa kabila ng dambuhalang pondong ito, patuloy na bumabaha maging sa mga lugar na dating hindi naman nilulubog ng tubig. Kwinestiyon ng Pangulo kung saan napunta ang napakalaking halagang ito kung ang mismong mga komunidad na dapat ay pinoprotektahan ng mga proyektong ito ay nananatiling vulnerable sa mga sakuna.

Mananagot ang mga sangkot sa anomalous contracting

Inutusan ng Pangulo ang Department of Justice kasama ang Presidential Anti-Organized Crime Commission at iba pang law enforcement agencies na buuin ang isang nakatutok na pangkat upang siyasatin ang bawat kontrata na pumasok sa DPWH. Nais ng Malacañang na busisiin ang mga bidding process upang malaman kung may naganap na lokohan, collusion, o sabwatan sa pagitan ng mga corrupt na opisyal ng gobyerno at ng mga favored contractors na paulit-ulit na nananalo sa mga pampublikong subasta kahit na substandard ang kanilang mga gawa.

Mga Inhinyero, Kontratista, at Lokal na Opisyal Babalaan ng Malacañang

Hindi lamang ang mga pambansang ahensya ang nakatanggap ng matinding babala mula sa Pangulo kundi maging ang mga regional director, district engineer, at mga lokal na opisyal na may direktang pangangasiwa sa mga proyekto sa kani-kanilang mga hurisdiksyon. Malinaw ang naging mensahe ng Punong Ehekutibo: tapos na ang araw ng pagnanakaw sa pondo ng bayan sa ilalim ng kaniyang administrasyon. Ang lantarang pag-alerto sa publiko hinggil sa flood control scandal ay nagsisilbing hudyat ng malawakang linis-opisina sa mga sangay ng pamahalaan na nakatalaga sa imprastraktura.

Ayon sa Pangulo, hindi papayagan ng kaniyang pamahalaan na magpatuloy ang kultura ng kapabayaan at kurapsyon. Ipinag-utos din niya ang agarang pagpapalabas ng blacklist ng mga private contractor na nakumpirmang may mga delayed, abandoned, o substandard na flood control projects. Ang mga kumpanyang ito ay hindi na muling papayagáng makisali sa alinmang pampublikong bidding ng pamahalaan at haharap sa kaukulang kasong kriminal at sibil upang mabawi ang perang ninakaw sa taumbayan.

Pag-inspeksyon sa mga Field Office at Lifestyle Check

Kasabay nito, inatasan din ng Malacañang ang Civil Service Commission at Office of the Ombudsman na magsagawa ng motu proprio investigation at lifestyle check sa mga pampublikong inhinyero at project manager na namamahala sa mga flood control project. Ang hakbang na ito ay upang matukoy kung may mga opisyal na nagpayaman nang mabilis habang ang kanilang mga nasasakupang lugar ay patuloy na nagdurusa sa tuwing bumubuhos ang malakas na ulan.

Epekto ng Baha sa Ekonomiya at Pamumuhay ng Mamamayan

Ipinakita sa pambansang telebisyon ang mga larawan at video ng matinding pinsalang idinulot ng mga kamakailang pagbaha sa iba’t ibang panig ng bansa. Ang epekto ng kontrobersyang ito ay hindi lamang nagtatapos sa usaping pinansyal kundi direktang tumatama sa pambansang seguridad at katatagang pangkabuhayan. Libu-libong tonelada ng mga produktong agrikultural ang nabasura matapos malubog ang mga bukirin sa Bulacan, Pampanga, at Tarlac, na nagdulot ng pagtaas ng presyo ng mga pangunahing bilihin sa mga pamilihan. Para sa kaugnay na ulat at mga nakaraang balita, basahin din ang aming buong coverage sa DOST Support Young Inventor: Pondo at Mentorship Ipinagkaloob sa Bagong Inobasyon ng Kabataang Pilipino.

Sa pamamagitan ng paglalantad sa flood control scandal sa mismong simula ng SONA, nais ng Pangulo na maunawaan ng buong bansa na ang kurapsyon sa imprastraktura ay may direktang epekto sa gutom, kawalan ng trabaho, at pagkasira ng mga ari-arian ng mamamayan. Ang mga negosyo ay nagtamo ng bilyun-bilyong pisong kalugiang pangkabuhayan dahil sa pagkakaparalisa ng transportasyon at komunikasyon, na lalo pang nagpabigat sa sitwasyon ng mga maliliit na negosyante at pangkaraniwang manggagawa.

Pinsala sa sektor ng edukasyon at kalusugan

Bukod sa ekonomiya, matinding naapektuhan din ang sektor ng edukasyon at kalusugan. Maraming mga pampublikong paaralan ang ginamit bilang evacuation center sa loob ng ilang linggo, na nagbunga ng pagkaantala sa pag-aaral ng mga kabataan. Samantala, tumaas din ang mga kaso ng leptospirosis, dengue, at iba pang mga sakit na nakukuha sa maruming tubig-baha, na naglagay ng karagdagang pasanin sa mga pampublikong ospital sa buong bansa.

Reaksyon ng Kongreso at mga Hakbangin para sa Audit ng Flood Control Budget

Agad na nagpahayag ng suporta ang mga lider ng Senado at Kapulungan ng mga Kinatawan sa matapang na pahayag ng Pangulo. Ilang mga senador at kinatawan ang naghain na ng mga resolusyon upang magkaroon ng malalimang imbestigasyon in aid of legislation kaugnay ng umiiral na flood control scandal. Nais ng mga lehislador na busisiin kung paano pinalulusot sa taunang General Appropriations Act ang mga probisyon para sa mga proyektong wala namang malinaw na feasibility study o master plan.

Ayon sa Senate Committee on Public Works, magsasagawa sila ng mga ocular inspection sa mga sinasabing pangkontrol sa baha upang personal na makita kung tumutugma ang mga ito sa mga ulat na isinusumite ng DPWH sa Kongreso. Titiyakin ng lehislatura na ang mga susunod na alokasyon sa badyet ay magkakaroon ng mas mahigpit na safeguards at geotagging technology upang madaling maberipika ng publiko ang progreso ng bawat imprastraktura sa pamamagitan ng internet.

Pagtatag ng Independent Monitoring Mechanism

Inirerekomenda rin ng ilang sektor sa Kongreso ang pagbuo ng isang independent monitoring council na bubuuin ng mga kinatawan mula sa civil society organizations, academe, at professional engineering associations. Ang pangkat na ito ang magsisilbing pangalawang mata ng pamahalaan upang masigurong walang pondong matatapon o mananakaw sa pagpapatupad ng mga infrastructure projects sa hinaharap.

Pagbuo ng Special Task Force at Bagong Sistema ng Infrastructure Transparency

Bilang solusyon sa malawakang krisis na ito, inihayag ng Pangulo ang pagbuo ng isang Inter-Agency Task Force on Integrated Flood Management. Ang pambansang pangkat na ito ay magiging responsable sa muling pagrepaso sa lahat ng umiiral na flood control master plans sa buong bansa upang tiyakin na ang mga ito ay angkop sa kasalukuyang realidad ng climate change at mabilis na urbanisasyon.

Sa ilalim ng bagong direktiba, ang lahat ng proyektong may kaugnayan sa flood management ay kailangang i-upload sa isang pampublikong portal na naglalaman ng eksaktong geographic coordinates, badyet, pangalan ng kontratista, at target completion date. Ang pagsasapubliko ng mga datos na ito ay naglalayong maiwasan ang ulit na pagputok ng katulad na flood control scandal at magbigay ng kapangyarihan sa mga mamamayan na maging bantay ng sarili nilang mga komunidad.

Pagtutok sa Sustainable at Long-term Engineering Solutions

Binigyang-diin ng Pangulo na hindi na sapat ang mga patingi-tinging proyekto tulad ng simpleng pagpapalalim ng mga kanal o pagtatayo ng maliliit na dikes. Kakailanganin ng bansa ang mga malalaking infrastructure projects tulad ng mga retarding basin, malalaking dam, at modernong catchment areas na nakadesenyo para sa susunod na limampu hanggang isang daang taon. Sa pamamagitan ng mga radikal na pagbabagong ito, umaasa ang administrasyon na tuluyan nang matatapos ang krisis sa pagbaha at maibabalik ang tiwala ng taumbayan sa pampublikong pamamahala.