PAGDINIG NG SENADO SA MAAANOMALYANG FLOOD CONTROL: DPWH at MMDA, Hinarap ang Matinding Kwestiyon sa Bilyun-bilyong Pondong Napunta sa Baha

Ang Unang Yugto ng Pagsusuri sa Pondo ng Bayan

Ang marangyang alokasyon na nagkakahalaga ng bilyun-bilyong piso para sa mga proyekto laban sa baha ay sumailalim sa masusing pagsusuri sa pagbubukas ng pagdinig ng senado sa maanomalyang flood control. Sa gitna ng matinding pinsalang iniwan ng mga nagdaang bagyo at habagat, hinarap ng Committee on Public Works ang mga opisyal ng Department of Public Works and Highways (DPWH) at Metropolitan Manila Development Authority (MMDA) upang panagutin sa tila kawalan ng epekto ng mga proyektong ito sa kaligtasan ng mamamayan. Ang pagdinig ng senado sa maanomalyang flood control ay nagbunyag ng malalaking butas sa koordinasyon at pagpapatupad ng mga imprastraktura na nagkakahalaga ng kabuuang 244 bilyong piso para sa taong kasalukuyan lamang.

Sa pambungad na pahayag ng pamunuan ng Senado, binigyang-diin na hindi na maaaring idahilan ang tindi ng ulan para sa kawalan ng kahandaan ng pamahalaan. Habang patuloy na lumalaki ang badyet para sa flood mitigation taon-taon, nananatiling pareho, kung hindi man lumalala, ang sitwasyon sa mga lansangan at komunidad sa labas at loob ng Metro Manila. Ang pagdinig ng senado sa maanomalyang flood control ay naglalayong matukoy kung saan napunta ang bawat sentimo ng pondo at kung bakit tila walang nararamdamang ginhawa ang publiko.

Kronolohiya ng Pagbaha at ang Paghahanap ng Pananagutan

Nagsimula ang panawagan para sa malalimang imbestigasyon matapos lumubog ang malaking bahagi ng Luzon, kabilang ang Kalakhang Maynila, Central Luzon, at CALABARZON, sa kasagsagan ng Bagyong Carina at ng pinalakas na Habagat. Maraming mamamayan ang na-trap sa kani-kanilang mga bubong, isang senaryo na nagpagunita sa trahedya ng Bagyong Ondoy noong 2009. Ang mabilis na pagtaas ng tubig sa mga lugar na hindi naman dati binabaha ay nagdulot ng malaking pagdududa sa kredibilidad ng mga natapos na flood control projects ng gobyerno.

Matapos ang serye ng mga panawagan mula sa publiko at iba’t ibang sektor, pormal na inihain ng Senado ang mga resolusyon upang simulan ang pagdinig ng senado sa maanomalyang flood control. Sa mga unang araw ng pagdinig, ipinakita ng mga mambabatas ang mga mapa at datos ng mga lugar na nakatanggap ng pinakamalalaking pondo para sa flood control ngunit sila pa ang nakaranas ng pinakamalubhang pagbaha. Ang discrepancy na ito ang naging pangunahing punto ng diskusyon, kung saan hiningan ng paliwanag ang mga regional directors ng DPWH ukol sa estado ng kanilang mga lokal na proyekto.

Kakulangan ng Integrated Master Plan at Fragmented na Solusyon

Ang Pag-amin ng DPWH

Isa sa pinakagulat na rebelasyon sa pagdinig ay ang pag-amin ng DPWH na walang isang sentralisado at integrated master plan na nag-uugnay sa lahat ng kanilang mga flood control project sa buong bansa. Sa halip, ang mga proyekto ay ipinatutupad nang pira-piraso o fragmented, na nakadepende sa hiling ng mga lokal na pamahalaan o kaya ay sa pondo na ibinibigay ng mga mambabatas para sa kanilang mga distrito. Ang ganitong sistema ay tinukoy ng mga eksperto bilang hindi epektibo dahil ang tubig-baha ay hindi sumusunod sa mga hangganan ng mga distrito o probinsya.

Ang Papel ng MMDA sa Kalakhang Maynila

Sa panig naman ng MMDA, tinalakay ang limitasyon ng kanilang hurisdiksyon at kakayahan. Bagaman sila ang namamahala sa mga pumping station sa loob ng Metro Manila, inamin ng ahensya na marami sa kanilang mga makinarya ay luma na at nangangailangan ng agarang rehabilitasyon o modernisasyon. Bukod dito, ang problema sa baradong mga estero dahil sa solid waste management ay patuloy na nagpapahina sa kapasidad ng mga pumping station na mabilis na maialis ang tubig patungo sa Manila Bay.

Ang Epekto sa Ground Level at Reklamo ng mga Mamamayan

Habang nagpapatuloy ang diskusyon sa loob ng malamig na bulwagan ng Senado, ang mga residente sa mga kritikal na lugar tulad ng Bulacan, Pampanga, at Rizal ay patuloy na nakikipagbuno sa putik at baha. Ang pagkaantala ng mga malalaking proyekto tulad ng dredging operations sa mga pangunahing ilog at ang hindi natapos na mga dike ay direktang naglalagay sa buhay ng milyun-milyong Pilipino sa panganib. Ipinakita sa pagdinig ang mga testimonya ng mga lokal na opisyal na nagpapatunay na ang ilang mga dike ay madaling nasira o na-washout sa unang bugso pa lamang ng baha, na nagpapahiwatig ng substandard na kalidad ng konstruksyon.

Ang sitwasyong ito ay nagdulot ng matinding pagkadismaya sa publiko na siyang nagbabayad ng buwis para sa mga proyektong ito. Sa bawat baha na nararanasan, bilyun-bilyong piso rin ang nawawala sa ekonomiya dahil sa tigil-trabaho, nasirang mga pananim, at nawasak na mga ari-arian. Ang pagdinig ng senado sa maanomalyang flood control ay nagsisilbing boses ng mga ordinaryong mamamayan na humihingi ng hustisya at maayos na serbisyo mula sa pamahalaan.

Implikasyong Pulitikal at Panawagan para sa Malawakang Audit

Hindi maiwasang magkaroon ng pulitikal na kulay ang isyu dahil ang flood control ay isa sa mga sektor na may pinakamalaking alokasyon sa pambansang badyet sa ilalim ng General Appropriations Act (GAA). May mga hinala na ang ilang flood control projects ay ginagamit bilang source ng kickback ng mga tiwaling opisyal at kontraktor. Dahil dito, hiniling ng ilang senador ang isang masusing special audit mula sa Commission on Audit upang masuri ang bawat kontrata, lalo na ang mga iginawad sa mga paulit-ulit na nananalong kontraktor sa mga rehiyon.

Iminungkahi rin sa pagdinig ang pagbuo ng isang hiwalay na kagawaran o kaya ay isang oversight committee na magbabantay lamang sa pagpapatupad ng mga flood control projects upang maiwasan ang overlapping ng mga tungkulin sa pagitan ng DPWH, MMDA, at ng Department of Environment and Natural Resources (DENR). Ang kawalan ng pananagutan sa mga nakaraang kapabayaan ang nakikitang dahilan kung bakit nagpapatuloy ang ganitong sistema sa loob ng maraming dekada.

Mga Susunod na Hakbang at Institusyonal na Reporma

Sa pagtatapos ng unang bahagi ng pagdinig, naglabas ng direktiba ang komite sa DPWH at MMDA na isumite ang lahat ng listahan ng mga flood control projects mula noong taong 2016, kasama ang kanilang mga status, badyet, at ang pangalan ng mga kontraktor na humawak sa mga ito. Ang hakbang na ito ay upang matiyak na magkakaroon ng sapat na batayan ang Senado para sa pagbalangkas ng mga bagong batas na maghihigpit sa paglalaan ng pondo para sa mga katulad na proyekto sa hinaharap.

Inaasahan na sa mga susunod na pagdinig ng senado sa maanomalyang flood control, mas marami pang detalye ang lalabas ukol sa mga maanomalyang transaksyon at substandard na mga proyekto. Ang layunin ng Senado ay hindi lamang mag-imbestiga kundi ang siguruhin na ang susunod na pambansang badyet ay tutugon sa tunay at pangmatagalang solusyon sa baha na magliligtas sa buhay at kabuhayan ng mamamayang Pilipino.