Ulat sa DPWH Infrastructure: Anong flood control projects ang pangmatagalang solusyon sa baha sa gitna ng matinding kalamidad?

Ang Krisis ng Pagbaha sa Pilipinas: Isang Paulit-ulit na Trahedya

Sa paghambalos ng Bagyong Carina at ng pinalakas na Habagat na nagpalubog sa malaking bahagi ng Metro Manila at karatig-lalawigan sa pambihirang antas ng baha, muling sumambulat ang matinding galit at pagkabahala ng publiko hinggil sa estado ng flood mitigation infrastructure sa Pilipinas. Sa gitna ng bilyon-bilyong pisong pambansang badyet na inilalaan taon-taon para sa flood control, nananatiling mailap ang kasagutan sa isang pundamental na tanong: Anong flood control projects ang pangmatagalang solusyon sa baha? Ang katanungang ito ay hindi lamang usapin ng engineering, kundi isang masalimuot na usapin ng pambansang seguridad, pamamahala, at pampolitikang pananagutan.

Sa loob ng maraming dekada, ang Pilipinas ay umaasa sa mga tradisyunal na solusyon tulad ng pagpapalalim ng mga ilog, pagtatayo ng mga dike, at paglalagay ng mga pumping station. Gayunpaman, pinatunayan ng mga nagdaang kalamidad na ang mga proyektong ito ay hindi sapat upang tugunan ang dumaraming baha dulot ng climate change at mabilis na urbanisasyon. Upang makabuo ng pangmatagalang solusyon sa baha na hindi lamang nakadepende sa paglilinis ng mga kanal, kinakailangan ang isang malalim na pagsusuri sa mga kasalukuyang proyekto at ang pagpapatupad ng mga makabagong siyentipikong pamamaraan.

Pagsipat sa Badyet: Saan Napupunta ang Dambuhalang Pondo ng DPWH?

Isa sa mga pinakamalaking kontrobersya na bumabalot sa isyung ito ay ang pondo. Sa ilalim ng General Appropriations Act (GAA) para sa taong 2024, ang Department of Public Works and Highways (DPWH) ay binigyan ng dambuhalang badyet na higit sa P244 bilyon para lamang sa mga flood control project. Ang pondong ito ay mas malaki pa sa taunang badyet ng ibang mahahalagang ahensya tulad ng Department of Agriculture (DA) at Department of Health (DOH). Dahil dito, marami ang nagtatanong kung bakit tila mailap pa rin ang pangmatagalang solusyon sa baha sa kabila ng dambuhalang pondo.

Inihayag ng mga mambabatas sa ginanap na mga pagdinig sa Senado na sa kabila ng libu-libong natapos na flood control projects ng DPWH, tila walang naramdamang ginhawa ang mga mamamayan nang manalasa ang Bagyong Carina. Ayon sa paliwanag ng DPWH, ang mga natapos na proyekto ay mga localized flood control structures lamang tulad ng mga maliliit na drainage canal, seawall, at river wall na idinisenyo para sa mga lokal na komunidad at hindi para sa malawakang sakuna. Ipinapakita nito na ang kakulangan sa koordinasyon at ang pagkakawatak-watak ng mga proyekto ay nagiging hadlang sa pagkamit ng isang pambansang solusyon.

Ang Master Plan para sa Metro Manila at mga Karatig-Rehiyon

Noong taong 2012, kasunod ng pananalasa ng Bagyong Ondoy noong 2009, binuo ng pamahalaan sa tulong ng World Bank ang Metro Manila Flood Management Master Plan. Ang planong ito ay naglalayong magbigay ng isang komprehensibo at pangmatagalang solusyon sa baha sa buong National Capital Region (NCR) at mga nakapaligid na lalawigan tulad ng Rizal, Laguna, at Bulacan. Ang master plan ay nagkakahalaga ng daan-daang bilyong piso at may timeline na aabot hanggang sa taong 2035.

Ang Papel ng Marikina Dam at Pasig-Marikina River Channel Improvement Project

Kabilang sa mga pangunahing bahagi ng master plan na ito ay ang Pasig-Marikina River Channel Improvement Project at ang panukalang pagtatayo ng Marikina Dam o mga retaining basin sa itaas na bahagi ng Marikina River. Ang layunin ng mga proyektong ito ay pigilan ang mabilis na pagdaloy ng tubig-ulan mula sa kabundukan ng Sierra Madre pababa sa mga lungsod ng Marikina, Pasig, at Maynila. Gayunpaman, ang pagpapatupad sa mga malalaking proyektong ito ay nakararanas ng matinding pagkaantala dahil sa mga isyu sa right-of-way, kakulangan sa pondo sa mga nakalipas na taon, at mga usaping pang-kapaligiran. Kung hindi matatapos ang mga proyektong ito, anumang paglilinis sa mga estero sa ibaba ay mananatiling panandaliang lunas lamang.

Ang Parañaque Spillway Project bilang Alternatibong Labasan ng Tubig

Isa pang higanteng proyekto na bahagi ng master plan ay ang Parañaque Spillway. Ang proyektong ito ay isang underground tunnel na magkokonekta sa Laguna de Bay patungo sa Manila Bay. Ang layunin nito ay mabilis na ilabas ang labis na tubig mula sa lawa upang hindi ito umapaw at magdulot ng matagalang pagbaha sa mga baybaying bayan ng Laguna at Rizal, gayundin sa ilang bahagi ng Metro Manila. Bagaman matagal nang nakaplano, ang proyektong ito ay nananatiling nasa yugto ng pag-aaral at negosasyon para sa pondo, na nagpapakita ng mabagal na pag-unlad ng mga kritikal na imprastraktura.

Structural vs. Non-Structural Solutions: Alin ang Mas Epektibo?

Sa mga talakayan ng mga eksperto sa urban planning at hydrology, binibigyang-diin na ang pagtatayo ng mga pisikal na istruktura o ‘structural solutions’ ay kalahati lamang ng solusyon. Upang makamit ang tunay na pangmatagalang solusyon sa baha, kinakailangan itong pagsamahin sa mga ‘non-structural solutions’ o mga pamamaraang nakatutok sa pamamahala ng kalikasan at tamang paggamit ng lupa.

Ang labis na pag-asa sa mga sementadong dike ay maaari pang magpalala sa baha sa ibang lugar dahil hinaharangan nito ang natural na daloy ng tubig. Sa halip na labanan ang tubig, iminumungkahi ng mga eksperto na bigyan ito ng espasyo o ang konsepto ng ‘room for the river’. Kasama rito ang pagpapanatili ng mga natural na wetlands, reforestation sa mga watershed, at pag-iwas sa pagtatayo ng mga subdivision at commercial establishments sa mga flood plains at natural waterways.

Ang Konsepto ng ‘Sponge Cities’ mula sa Tsina at Europa

Isang makabagong konsepto na unti-unting pinag-aaralan sa bansa ay ang ‘Sponge Cities’. Sa sistemang ito, ang mga lungsod ay idinidisenyo upang sumipsip, mag-imbak, at magsala ng tubig-ulan sa halip na hayaan itong umagos agad sa mga kalsada. Ginagawa ito sa pamamagitan ng paggamit ng mga permeable pavements, paglikha ng mga rain gardens, at pagpapatayo ng mga malalaking underground water cisterns sa ilalim ng mga pampublikong parke upang magsilbing pangmatagalang solusyon sa baha sa pamamagitan ng pag-imbak ng labis na tubig-ulan na maaari ring gamitin muli sa panahon ng tagtuyot.

Ang Pananaw ng mga Eksperto at mga Akademiko

Ayon sa UP Resilience Institute at iba pang mga kilalang environmental planner sa bansa, ang kasalukuyang sistema ng flood control sa Pilipinas ay kulang sa siyentipikong basehan. Madalas na ang mga proyekto ay ipinapatupad nang walang sapat na hydrological studies at hindi isinasaalang-alang ang kabuuang sistema ng ‘river basin’. Ang baha ay hindi nagpapakita ng hangganan ng mga lungsod o munisipalidad; kaya naman, ang pagtatayo ng dike sa isang lungsod ay maaaring magdulot ng mas malalang pagbaha sa katabing bayan nito.

Ipinapanawagan ng mga eksperto ang paglikha ng isang solong ahensya na tututok lamang sa pamamahala ng tubig at baha sa bansa, tulad ng isang Department of Water Resources. Sa kasalukuyan, higit sa tatlumpung ahensya ang may kanya-kanyang papel sa pamamahala ng tubig, na nagiging sanhi ng kaguluhan, overlap sa mga mandato, at kawalan ng pananagutan. Ang pagkakaroon ng iisang ahensya ay magbibigay-daan sa isang sentralisado, siyentipiko, at epektibong pagpapatupad ng mga plano.

Ang Imbestigasyon sa Senado at Kongreso

Ang matinding epekto ng mga nagdaang pagbaha ay nagbunsod sa Senado at Kamara de Representantes na magsagawa ng magkasunod na imbestigasyon ukol sa paggamit ng flood control budget ng DPWH. Sa mga pagdinig, mariing kinuwestiyon ng mga senador kung bakit nagmistulang ilog ang mga pangunahing kalsada sa Metro Manila sa kabila ng pahayag ng pamahalaan na libo-libong proyekto ang natapos na.

Ipinatatawag ng mga mambabatas ang detalyadong listahan ng lahat ng flood control projects upang masuri kung ang mga ito ay tunay na kapaki-pakinabang o naging mitsa lamang ng korapsyon. Ang kawalan ng transparency sa paggasta ng bilyong pondo ay nagpapataas ng hinala ng publiko na ang ilang proyekto ay hindi dumaan sa tamang bidding at kalidad ng konstruksyon. Ang panawagan para sa pananagutan ay lumalakas habang ang milyun-milyong Pilipino ay patuloy na nagdurusa tuwing sasapit ang panahon ng tag-ulan.

Ang Hamon ng Climate Change sa Imprastraktura

Hindi na maitatanggi na ang climate change ay nagdudulot ng mas madalas at mas matitinding pag-ulan na lumalagpas sa kapasidad ng mga kasalukuyang imprastraktura. Ang mga drainage system sa Metro Manila na itinayo ilang dekada na ang nakalipas ay idinisenyo lamang para sa mas mababang dami ng ulan. Sa kasalukuyan, ang dami ng ulan na dati ay nararanasan sa loob ng isang buwan ay maaari nang ibuhos sa loob lamang ng ilang oras.

Kung kaya, ang disenyo ng mga bagong flood control projects ay dapat na iangkop sa tinatawag na ‘climate resilience standards’. Nangangahulugan ito na ang mga dike, spillway, at drainage ay dapat kayang humawak ng mas malaking volume ng tubig at makayanan ang mas malalakas na bagyo sa hinaharap. Ang hindi pag-aangkop sa bagong reyalidad na ito ay magiging sanhi lamang ng patuloy na pag-aaksaya ng pondo ng bayan sa mga proyektong madali ring masisira ng kalikasan.

Konklusyon at ang Direksyon Patungo sa Katatagan

Ang paghahanap sa kung anong flood control projects ang pangmatagalang solusyon sa baha ay hindi matatapos sa pamamagitan ng mabilisang pag-aayos o mga tapal-sulasyong proyekto. Ang mga eksperto, mambabatas, at mamamayan ay nagkakaisa na ang pangmatagalang solusyon sa baha ay nangangailangan ng multi-sectoral na reporma na nagsisimula sa siyentipikong pagpaplano, tamang paggamit ng pondo, pangangalaga sa kalikasan, at pagkakaroon ng pananagutan sa panig ng mga nagpapatupad na ahensya. Habang patuloy na tumataas ang banta ng climate change, ang bawat araw na lumilipas nang walang komprehensibong aksyon ay nangangahulugan ng mas malaking panganib sa buhay at kabuhayan ng bawat Pilipino.