Binigyang-diin ng kilalang tax expert na si Mon Abrea na ang kasalukuyang Philippine tax system ay nananatiling isang malaking balakid para sa mga negosyante dahil sa pagiging masyadong komplikado nito. Ayon sa ulat, ang Philippine tax system ay nangangailangan ng mas matinding reporma upang hindi ito maging pabigat sa mga maliliit na taxpayer sa bansa.
Key Highlights
- Tahahasang pahayag ni Mon Abrea ukol sa ‘complexity’ at ‘redundancy’ ng proseso ng pagbubuwis sa Pilipinas.
- Pagsusuri sa epekto ng Ease of Paying Taxes (EOPT) Act sa mga Micro, Small, and Medium Enterprises (MSMEs).
- Paghahambing sa sistema ng pagbubuwis ng Pilipinas laban sa ibang mga bansa sa rehiyon ng ASEAN.
- Panawagan para sa mas agresibong digitalization at pagbabawas ng mga documentary requirements sa Bureau of Internal Revenue (BIR).
- Ang papel ng administrasyong Marcos sa pagpapatupad ng mga polisiya upang mapataas ang tax compliance rate.
Ang Prime News Lead: Krisis sa Compliance ng Philippine Tax System
Sa isang eksklusibong panayam at pagsusuri na lumabas kamakailan, nagbabala ang tax expert at founding chairman ng Asian Consulting Group na si Mon Abrea hinggil sa kalagayan ng Philippine tax system. Ayon kay Abrea, ang sistema ay ‘too complicated’ at ‘too much’ para sa karaniwang Pilipino at maging sa malalaking korporasyon. Sa gitna ng pagsisikap ng pamahalaan na mapalago ang koleksyon ng buwis, lumalabas na ang mismong bigat ng burukrasya ang nagiging dahilan kung bakit marami ang hindi nakakasunod sa tamang bayarin. Ang Philippine tax system ay kinikilala bilang isa sa may pinakamaraming requirements sa buong mundo, kung saan ang isang taxpayer ay kailangang dumaan sa napakaraming hakbang bago masabing sila ay ‘fully compliant.’ Sa ilalim ng kasalukuyang administrasyon, ang panawagan para sa tunay na pagbabago ay hindi lamang usapin ng teknolohiya kundi usapin ng pilosopiya sa paniningil ng buwis. Ang pahayag ni Abrea ay nagsilbing mitsa upang muling buksan ang diskurso sa Kongreso at Senado tungkol sa kung paano ba talaga dapat pinapatakbo ang Bureau of Internal Revenue (BIR) at ang Department of Finance (DOF).
Timeline ng mga Reporma at ang Kasalukuyang Sitwasyon
Upang maunawaan ang lalim ng problemang tinutukoy ni Abrea, kailangang balikan ang kasaysayan ng mga tax reform sa bansa. Mula sa Tax Reform for Acceleration and Inclusion (TRAIN) Law hanggang sa Corporate Recovery and Tax Incentives for Enterprises (CREATE) Act, layunin ng gobyerno na gawing simple ang Philippine tax system. Ngunit ayon sa mga kritiko at eksperto, sa kabila ng mga batas na ito, nananatiling ‘manual’ at ‘labor-intensive’ ang pagproseso ng mga dokumento. Noong nakaraang taon, nilagdaan ang Ease of Paying Taxes (EOPT) Act na naglalayong i-modernisa ang koleksyon, ngunit ang implementasyon nito ay nahaharap pa rin sa mga hamon ng lumang kaisipan sa loob ng mga ahensya. Ang Philippine tax system ay tila nakulong sa isang cycle kung saan nagbabago ang batas pero ang proseso sa ground level ay nananatiling mabagal at puno ng red tape. Ang bawat quarterly filing, annual income tax return, at ang sangkaterbang attachment ay nagiging sanhi ng ‘compliance fatigue’ sa panig ng mga mamamayan.
Opisyal na Pahayag at Tugon ng mga Institusyon
Sa panig ng Bureau of Internal Revenue, iginiit ni Commissioner Romeo Lumagui Jr. na ginagawa ng ahensya ang lahat upang mapadali ang pakikipagtransaksyon ng publiko. Ang kanilang ‘digital transformation’ program ay patuloy na pinalalakas upang mabawasan ang face-to-face interaction na madalas pagmulan ng korapsyon. Gayunpaman, binigyang-diin ni Abrea na ang digitalization ay hindi sapat kung ang mismong logic ng Philippine tax system ay hindi binabago. Hindi sapat na gawing online ang isang form kung ang mga tanong sa loob nito ay hindi pa rin naiintindihan ng isang ordinaryong sari-sari store owner. Ang Department of Finance ay nagpahayag din na suportado nila ang layunin na gawing business-friendly ang bansa, ngunit kailangan nilang balansehin ito sa pangangailangan ng gobyerno na makalikom ng pondo para sa mga infrastructure projects at social services. Dito nagkakaroon ng tensyon sa pagitan ng ‘tax collection efficiency’ at ‘taxpayer convenience.’
Epekto sa Publiko at sa mga MSME
Ang pinaka-apektado sa pagiging ‘too complicated’ ng Philippine tax system ay ang mga MSMEs na bumubuo sa 99% ng mga negosyo sa bansa. Marami sa kanila ang mas pinipiling manatili sa ‘underground economy’ dahil sa takot sa komplikadong sistema ng BIR. Ayon sa datos, ang gastos sa compliance o ang pagkuha ng mga accountant at tax consultants ay minsan mas mataas pa kaysa sa mismong buwis na dapat bayaran. Ito ang tinutukoy ni Abrea na ‘too much.’ Ang Philippine tax system ay dapat na naggagabay, hindi nananakot. Sa kasalukuyan, ang mga penalties at surcharges ay agad na ipinapataw kahit sa mga simpleng pagkakamali sa encoding, na lalong nagpapahirap sa mga nagsisimulang negosyante. Ang boses ni Abrea ay boses ng libu-libong maliliit na negosyante na nagnanais na maging legal ngunit tila pinuputulan ng pakpak ng sariling sistema.
Implikasyong Politikal at Lehislatibo
Sa loob ng plenaryo, ang mga pahayag na ito ay nagbibigay ng pressure sa mga mambabatas na repasuhin ang National Internal Revenue Code. Ang diskusyon ay hindi na lamang tungkol sa kung magkano ang itataas na buwis, kundi kung paano ito kukunin nang walang abala. Ang Philippine tax system ay nagiging political issue dahil ito ay direktang nakaapekto sa cost of doing business sa Pilipinas, na isa sa mga pinakamataas sa rehiyon. Kung hindi ito maayos, ang mga foreign investors ay mas pipiliing mag-invest sa Vietnam o Thailand kung saan ang tax compliance ay mas predictable at digitalized. Ang hamon ngayon sa administrasyon ay ipakita na ang kanilang ‘Bagong Pilipinas’ slogan ay may konkretong epekto sa pagpapadali ng buhay ng mga taxpayers.
Kontekstwal na Institusyonal at Susunod na mga Hakbang
Bilang pagtatapos sa malalim na pagsusuring ito, malinaw na ang Philippine tax system ay nasa isang sangandaan. Ang panawagan ni Mon Abrea ay hindi lamang isang reklamo kundi isang blueprint para sa reformasyon. Kailangan ng bansa ng isang sistema na ‘fair, simple, at efficient.’ Ang susunod na hakbang para sa gobyerno ay ang mabilis na paglalabas ng mga Implementing Rules and Regulations (IRR) ng mga bagong batas na tunay na pabor sa taxpayer. Ang Philippine tax system ay dapat mag-evolve mula sa pagiging ‘policing agency’ tungo sa pagiging ‘service-oriented agency.’ Hangga’t hindi nababawasan ang mga forms at hindi nagiging fully automated ang auditing, ang Pilipinas ay mananatiling huli sa usapin ng tax ease. Ang mata ng publiko at ng international community ay nakatuon sa kung paano itatama ng mga otoridad ang mga pagkakamaling ito upang ang bawat sentimo ng buwis ay maging makabuluhan para sa bansa.
Common Questions
- Sino si Mon Abrea at bakit mahalaga ang kanyang pahayag? Si Mon Abrea ay isang tanyag na tax expert at dating BIR examiner na kilala sa pagtataguyod ng tax reform; mahalaga ang kanyang pahayag dahil siya ang nagsisilbing tulay sa pagitan ng gobyerno at ng private sector pagdating sa usapin ng buwis.
- Ano ang pangunahing problema sa Philippine tax system ayon sa ulat? Ang pangunahing problema ay ang pagiging masyadong komplikado ng mga proseso, napakaraming documentary requirements, at ang mataas na cost of compliance para sa mga maliliit na negosyo.
- Ano ang layunin ng Ease of Paying Taxes (EOPT) Act? Layunin nitong gawing simple ang pagbabayad ng buwis sa pamamagitan ng pag-aalis ng distinction sa pagitan ng sales invoice at official receipt, pagpapahintulot ng filing sa kahit saang RDO, at pagpapatupad ng digitalization.
- Paano nakakaapekto ang komplikadong tax system sa ekonomiya? Nagiging sanhi ito ng pag-iwas ng mga foreign investors at nagtutulak sa mga lokal na negosyo na manatili sa underground economy, na nagreresulta sa mas mababang koleksyon ng buwis para sa gobyerno.
- Ano ang rekomendasyon ng mga eksperto para mapabuti ang sistema? Inirerekomenda ang pagbawas sa bilang ng mga tax forms, pagpapatupad ng tunay na digital processing, at ang pagbabago sa kultura ng BIR mula sa pagiging punitive tungo sa pagiging mapaglingkod sa mga taxpayers.
About The Author
